Yapay zekâ, bir işletmeyi önerirken tek bir sihirli formül kullanmaz; internette o işletme hakkında bulabildiği bağımsız kaynakların sayısına, bu kaynakların tutarlılığına, sitendeki bilgilerin netliğine ve aranan soruya ne kadar doğrudan cevap verdiğine bakar. Bu bilgiyi sitenden, harita kayıtlarından, yorumlardan ve haberlerden toplar. Kesin bir sıralama algoritması yayımlanmadığı için, gözlemlenebilen sinyallere odaklanmak ve siteni bu sinyallere göre düzenlemek en sağlıklısıdır.
Web araması açık olan yapay zekâlar, bir soruya cevap verirken güncel sayfaları da tarar ve bunları modelin eğitimden gelen bilgisiyle birleştirir. Bu yüzden aynı soruyu farklı zamanlarda sorduğunda farklı cevaplar alabilirsin; önemli olan, adının bu cevapların kaçında geçtiğidir. Tek bir cevaba değil, birkaç kez sorup tutarlılığına bakmak gerekir.
Hangi kaynaklar yapay zekânın kararını etkiliyor?
Yapay zekâ, sitenin dışında da pek çok kaynağı değerlendirir. Google İşletme Profili, müşteri yorumları, sektör rehberleri, haber siteleri ve forumlar (Türkiye'de Şikayetvar, Ekşi Sözlük gibi) bu kaynakların başında gelir. Bu yüzden sadece kendi siteni değil, dijital ayak izinin tamamını düşünmelisin.
Senin sitende olması gerekenler ise şunlar: hizmetlerini net anlatan bir sayfa, güncel iletişim bilgileri, çalışma saatleri, hizmet bölgen ve mümkünse sık sorulan sorular. Bu bilgiler ne kadar açık ve alıntılanabilir olursa, yapay zekânın seni doğru tanıması o kadar kolaylaşır.
Yapay zekâ siteni nasıl tarıyor ve neyi önemsiyor?
Her büyük yapay zekâ aracının kendine ait bir tarayıcısı var. ChatGPT'nin arama özelliği web sonuçlarını kullanır ve cevabında kaynak bağlantısı gösterir; OpenAI'nin arama tarayıcısı OAI-SearchBot, eğitim tarayıcısı ise GPTBot olarak bilinir. Perplexity her cevapta kaynak gösterir ve PerplexityBot adlı bir tarayıcı kullanır. Google'ın AI Overviews ve AI Mode özellikleri ise doğrudan Google arama dizinini kullanır; bunun için özel bir işaretleme gerekmez, normal arama kuralları geçerlidir. Microsoft Copilot Bing dizininden beslenir, Claude'un web araması da Anthropic'in ClaudeBot ve Claude-SearchBot tarayıcılarıyla çalışır.
Site sahibi olarak robots.txt dosyanla bu tarayıcılara izin verebilir ya da engelleyebilirsin. Eğer yapay zekâ araçlarının siteni taramasını istiyorsan, bu tarayıcı adlarını engellemediğinden emin olmalısın. Bir ayrıntı: Google-Extended ayarı yalnızca Gemini eğitimini etkiler, AI özetlerini etkilemez; yani bu iki durumu birbirine karıştırmamak gerekir.
Yapılandırılmış veri ve SSS işaretlemeleri hâlâ önemli mi?
Evet, yapılandırılmış veri (schema.org) hâlâ işe yarar. Organization, LocalBusiness ve alt türleri (Dentist, LegalService, Hotel gibi), Product ve FAQPage işaretlemeleri, arama motorlarının ve yapay zekânın siteni daha iyi anlamasına yardımcı olur. Google, 2023'ten beri SSS zengin sonuçlarını yalnızca yetkili sağlık ve devlet sitelerinde gösteriyor; ancak bu, SSS içeriğinin sayfanda işe yaramadığı anlamına gelmez. SSS bölümü, kullanıcının aradığı soruya doğrudan cevap verdiği için yapay zekânın da dikkatini çeker.
llms.txt dosyası ise 2024'te önerilmiş yeni bir dosya türü; büyük yapay zekâ şirketleri tarafından resmî olarak kullanıldığı doğrulanmadı. Eklemek ucuzdur ama mucize beklememek gerekir; asıl iş, sitenin içeriğini düzenlemekte.
Hangi sektörlerde özel kurallar var?
Avukatlar için Türkiye'de reklam yasağı vardır; Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları gereği içerik tanıtım değil bilgilendirme amaçlı olmalıdır. Sağlık hizmetlerinde de tanıtım kuralları sıkıdır; içerik bilgilendirici olmalı, sonuç vaadi ve önce-sonra iddiası içermemelidir. Bu sektörlerdeysen, sitendeki dilin "hizmet tanıtımı" değil "bilgilendirme" dili olduğundan emin olmalısın.
Yapay zekâ görünürlüğü için pratik adımlar neler?
Öncelikle sitende güncel, net ve alıntılanabilir bilgi bulunmalı. Hizmetlerini, fiyatlarını (mümkünse), çalışma saatlerini ve iletişim bilgilerini açıkça yaz. İkinci olarak, Google İşletme Profilini eksiksiz doldur ve müşteri yorumlarını teşvik et; yorumlar, yapay zekânın güvenilirlik değerlendirmesinde önemli bir rol oynar. Üçüncü olarak, sektöründeki rehber sitelere ve haber platformlarına kaydol; bağımsız kaynaklarda adının geçmesi, yapay zekânın seni daha güvenilir bulmasını sağlar.
Son olarak, sitendeki içeriği düzenli olarak güncelle. Eski ve güncel olmayan bilgiler, yapay zekânın seni önermesini zorlaştırır. Bu sürece "yapay zekâ görünürlüğü" ya da "üretken motor optimizasyonu" (GEO) denir; amacın, yapay zekâ araçlarının seni doğru ve tutarlı bir şekilde tanımasını sağlamaktır.
Aynı soruyu birkaç kez sorup adının kaç cevapta geçtiğine bakarak kendi görünürlüğünü test edebilirsin. Bu testi düzenli aralıklarla yapmak, neyin işe yarayıp yaramadığını görmenin en somut yoludur. Başlamak için kendin dene aracını kullanabilirsin.